Waarom bijt mijn paard tijdens het zadelen?

Misschien komt het je wel bekend voor, je wilt een zadel op de rug van je paard leggen of probeert aan te singelen en je paard probeert je vervolgens te bijten. Veelal wordt het als vervelend gedrag gezien. Wat vaak vergeten wordt, is dat het ook zomaar eens een teken van pijn zou kunnen zijn. Onder andere rugklachten, maagklachten en spierklachten, kunnen ervoor zorgen dat je paard "boos" reageert door bijvoorbeeld om zich heen te bijten, weg te lopen voor het zadel, zijn/haar hoofd scheef te houden en (naar zijn/haar buik) te trappen.

Reactie

Het bijten van je paard gericht naar jou of om zich heen is niets meer of minder dan een reactie op het zadel of het aansingelen, dat veelal afkomstig is van pijn of ongemak. Vaak zit er ergens in het lichaam iets niet goed en is het van belang om je paard door een zadelmaker, dierenarts en/of osteopaat na te laten kijken. Het kan ook zijn dat je paard het opzadelen koppelt met negatieve herinneren van het rijden en hierdoor 'boos' reageert tijdens het zadelen. Belangrijk is het dan ook om de oorzaak te achterhalen en de mogelijke lichamelijke klachten uit te sluiten.

Het opzadelen en aansingelen

Als allereerst is het van belang om bij jezelf na te gaan hoe hard en strak je aansingelt. Ga maar eens bij jezelf na; hoe zou jij het vinden als iemand met een ruk een riem om je buik heen trekt? Zorg ervoor dat je rustig aansingelt en de singel niet te strak doet.

Naast het te hard en te snel aansingelen, zou deze reactie ook kunnen komen door het te hard opleggen van het zadel, met of zonder rugklachten bij het paard. Zorg dat je ontspannen en rustig opzadelt en de tijd neemt om je paard op te zadelen. Soms kan dit al een heel stuk schelen!

Heb je een passend zadel?

Sowieso is het belangrijk om je zadel regelmatig te laten controleren. Een zadel dat niet goed past, zorgt voor pijn en ongemak bij het paard en kan op de lange termijn ernstige gevolgen hebben! Laat altijd je zadel nog eens extra nakijken door een zadelmaker (klik hier voor het artikel over hoe je zelf je zadel kunt controleren), wanneer je paard zich anders/'vervelend' gedraagt tijdens het opzadelen, zodat je ongemak door het zadel kunt uitsluiten.Vergeet naast het zadel ook zeker niet je singel na te checken. Past jouw singel eigenlijk wel bij je paard? Prikken de gespen niet in de oksels?

Rugklachten

Wanneer het paard rugklachten heeft en hierdoor gevoelig op de rug is, is het logisch dat hij/zij het niet fijn vind om een zadel op zijn rug gelegd te krijgen. Vaak merk je dit onder andere aan het weglopen wanneer je een zadel op de rug probeert te leggen en/of het om zich heen bijten. Belangrijk is het dan ook om de rug van je paard eens na te laten kijken door een dierenarts en de rug zelf eens na te voelen op warme plekken, opgezwollen plekken en gevoeligheid. Let wel op: niet alles hoef je aan de buitenkant te kunnen voelen! Soms kan het nodig zijn, vooral wanneer je moeilijkheden bij het opstappen en/of rijden ondervindt, om je paard verder te laten onderzoeken door middel van bijvoorbeeld röntgenfoto's en echo's. Een gevoelige rug en ongemak bij het opzadelen, zouden zomaar eens kunnen komen door kissing spines, artritis en artrose.

Buikklachten

Wanneer het paard, ondanks het rustige aansingelen, zich duidelijk niet lekker voelt op zijn/haar buik, dan kan dit door verschillende aandoeningen in en rondom de buik komen. Maagzweren, ontstekingen in de maag of darmen, hormonale problemen bij de merrie, kunnen allemaal oorzaken van buikpijn bij het paard zijn, die op hun beurt weer voor gedragsproblemen bij het opzadelen kunnen zorgen.

Maagzweren

Extra belangrijk is het om je paard te laten controleren op de aanwezigheid van maagzweren. Uit een onderzoek is namelijk gebleken dat 92% van de paarden, die signalen van singeldwang vertoonden, een maagzweer hadden [1]. Meestal worden maagzweren veroorzaakt doordat het paard te lang zonder ruwvoer staat. Voeding speelt namelijk een grote rol in het verkrijgen van maagzweren. Naast de voeding kunnen stress en sommige medicijnen ook een rol spelen bij het ontstaan van maagzweren.

Spieren

Pijnlijke, overbelaste, verrekte, beschadigde en/of gespannen spieren, kunnen een oorzaak zijn van ongemak bij het singelen en/of zadelen. Uit een onderzoek is naar voren gekomen dat paarden die singelnijd vertoonden, last hadden van Myofasciale triggerpoints (een pijnlijke verkorting en verharding van de spier) in de buikspieren rond de oksel of op de plek waar de singel ligt. De paarden met singelnijd hadden in deze studie een hogere ernst van de triggerpoints, en een hogere gevoeligheid op deze plekken, dan de paarden die geen singelnijd vertoonden [2]. Myofasciale triggerpoints kunnen dan ook zomaar de reden zijn waarom je paard het zichtbaar niet prettig vind om gezadeld en/of aangesingeld te worden.

Natuurlijk kunnen er nog veel meer redenen zijn, dan die hierboven opgenoemd zijn, voor het bijtgedrag tijdens het zadelen. Zo kunnen onder andere problemen met het bindweefsel, ook voor pijnklachten bij het paard zorgen.

Angst voor het rijden

Het kan zijn dat het paard het zadelen en/of aansingelen koppelt met het rijden en hier geen positieve herinneringen aan heeft overgehouden. Mogelijk ervaart je paard veel stress tijdens het rijden en wilt hierdoor liever niet gezadeld worden. Het is handig om je zelf af te vragen of de communicatie tijdens het rijden verder soepel verloopt en of je paard geen ongemak ondervindt van het rijden. Ervaar je tijdens het rijden problemen? Kan je paard fysiek en mentaal de training wel aan? Heb je passend tuig? Zit je zelf in balans tijdens het rijden? Etc.

Het kan zijn dat je paard het zadelen koppelt aan de pijn en nare ervaringen die hij in het verleden heeft ervaren. Bijvoorbeeld de pijn door een maagzweer, die hij/zij in het verleden heeft gehad, kan nog steeds voor angst voor de pijn tijdens het zadelen zorgen. Stap voor stap en met een hoop geduld, zou dit uiteindelijk kunnen verdwijnen.

Ik vind het belangrijk dat je altijd de oorzaak van het “vervelende” gedrag van je paard probeert te achterhalen en zoveel mogelijk de eventuele lichamelijke klachten/aandoeningen probeert uit te sluiten. Het kan in sommige gevallen verstandig zijn om even tijdelijk te stoppen met rijden, wanneer je paard dit gedrag vertoont, om te voorkomen dat de klachten verergeren. Daarnaast kan het zijn dat van het ene het ander is ontstaan en je paard dus nog steeds pijn ervaart door het zadel, die voorheen niet passend was, ondanks dat het zadel nu wel passend ligt. Mogelijk heeft het niet passende zadel schade veroorzaakt aan de schouder en/of rug van het paard, waardoor het paard absoluut geen zadel meer op zijn rug wil hebben liggen. Achterhaal dan ook de oorzaak van het bijtgedrag en probeer deze zo mogelijk op te lossen.

Heb je nog vragen en/of opmerkingen? Stuur mij dan gerust een berichtje!

Bronnen

1. Millares, Esther & Jeune, Sarah. (2019). Girthiness: Retrospective Study of 37 Horses (2004–2016). Journal of Equine Veterinary Science. 79, 100-104. https://doi.org/10.1016/j.jevs.2019.05.025

2. Bowen, Annette & Goff, Lesley & Mcgowan, Catherine. (2016). Investigation of Myofascial Trigger Points in Equine Pectoral Muscles and Girth-Aversion Behavior. Journal of Equine Veterinary Science. 48, 154-160. https://doi.org/10.1016/j.jevs.2016.04.095